Obiekt
Tytuł: Siła mięśni oddechowych i ich koordynacja u pacjentów z niedowładem połowiczym po udarze mózgu
Abstrakt:
Udar mózgu w Polsce stanowi drugą przyczynę zgonów i trzecią przyczynę niepełnosprawności. Co roku, około 15 milionów osób na całym świecie doświadcza udaru mózgu, z czego 5 milionów umiera, a kolejne 5 milionów pozostaje trwale niepełnosprawnych, wymagając długotrwałej rehabilitacji. Ze względu na poważne skutki ekonomiczne i społeczne, a także wpływ na jakość życia z powodu niepełnosprawności i przedwczesnej śmierci, udar mózgu jest globalnym problemem zdrowia publicznego i jednym z najważniejszych wyzwań w zakresie profilaktyki zdrowotnej. Obraz kliniczny pacjenta po udarze mózgu zależy od wielu czynników, w tym od chorób współistniejących, rodzaju udaru, czasu od wystąpienia objawów do wdrożenia terapii poudarowej i rehabilitacji neurologicznej. Częstą prezentacją jest niedowład połowiczy dominujący po jednej stronie ciała, kontrlateralnej w stosunku do uszkodzonej półkuli mózgu, co wiąże się z osłabieniem siły mięśniowej oraz ograniczoną kontrolą ruchową. Konsekwencją udaru jest także osłabienie mięśni tułowia, w tym przepony i innych mięśni oddechowych, co stanowi poważną przyczyną upośledzenia oddychania. Przepona jest głównym mięśniem oddechowym i jednym z czterech mięśni stabilizacji centralnej, co przekłada się na jej dualistyczną funkcję oddechową i posturalną. Upośledzenie funkcji posturalnej, może mieć wpływ na funkcję oddechową i odwrotnie. Prawidłowe oddychanie c ; harakteryzuje się skoordynowaną pracą wszystkich zaangażowanych mięśni oddechowych, które podzielić możemy na główne i pomocnicze mięśnie oddechowe. Pomocnicze mięśnie oddechowe, są szczególnie potrzebne w sytuacjach zwiększonego zapotrzebowania na wentylację, np. podczas wysiłku lub w sytuacji choroby, gdy główne mięśnie oddechowe (przepona i mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne) są nie-wydolne. Zalicza się tu m.in.: mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, mięśnie pochyłe, mięsień piersiowy większy i mniejszy, mięsień zębaty przedni i mięsień dźwigacz żeber, mięśnie międzyżebrowe wewnętrzne, mięsień skośny brzucha zewnętrzny i wewnętrzny, mięsień prosty brzucha oraz mięsień poprzeczny brzucha. Nie jest jasne, jak zmienia się aktywność tych mięśni po udarze i czy koordynacja pomiędzy agonistami i antagonistami również ulega zaburzeniu. Pomimo zachowania funkcji płuc i zdolności do oddychania w spoczynku, osłabienie motoryczne może wpływać na maksymalny wysiłek oddechowy, co przekłada się na upośledzoną siłę kaszlu i zwiększa częstość występowania zapalenia płuc w tej grupie chorych. Powikłania oddechowe stanowią jedną z głównych przyczyn zgonów niezwiązanych bezpośrednio z układem naczyniowym u pacjentów po udarze mózgu. Cel Głównym celem badania była ocena siły mięśni oddechowych i aktywności elektromiograficznej pomocniczych mięśni oddechowych, a także ich koordynacji w różnych faz ; ach oddechu po stronie kontralateralnej i ipsilateralnej, u pacjentów po udarze mózgu z niedowładem połowiczym w porównaniu z osobami zdrowymi. Materiał i metody Do badania zrekrutowano 70 uczestników, w tym 36 osoby po udarze i 34 zdrowych osób. Na podstawie kryteriów włączenia i wyłączenia, wyłączono z badania 2 osoby z udarem mózgu i 1 osobę zdrową. Ostatecznie zakwalifikowano 67 osób, w tym 34 osoby po udarze i 33 zdrowe. Uczestników badania podzielono na dwie grupy. W grupie eksperymentalnej znajdowały się osoby po udarze mózgu, a osoby zdrowe były włączone do grupy kontrolnej. Po włączeniu do grupy, dwie osoby po udarze mózgu i dwie osoby zdrowe zrezygnowały z udziału w projekcie z powodu choroby. Ostatecznie w badaniu wzięły udział 62 osoby, z czego 32 osoby stanowiły grupę eksperymentalną, a 30 osób grupę kontrolną. W badaniu wykorzystano elektromiografię powierzchowną (ang. surface electromyography, sEMG) do oceny aktywności elektromiograficznej mięśni mostkowo-obojczykowo-sutkowych (MOS), mięśni pochyłych (P) i mięśni skośnych brzucha zewnętrznych (SBZ) podczas wykonywania manewrów oddechowych w badaniu napędu oddechowego, w którym mierzono maksymalne ciśnienie wdechowe (ang. maximal inspiratory pressure, Plmax), maksymalne ciśnienie wydechowe (ang. maximal expiratory' pres-sure, PEmax) i spoczynkowe ciśnienie okluzji (ang. occlusion pressure, P0.1). Uzyskane przez ba ; danych wartości wyrażono jako procent wartości należnej obliczanej dla każdego badanego przez system komputerowy na podstawie wprowadzonych danych dot. płci, rasy, wieku, wagi i wzrostu ciała. Wydolność funkcjonalna pacjentów po udarze została oceniona za pomocą testu Fugl-Meyera (ang. Fug-Meyer Assessment, FMA) oraz testu Timed Up and Go (TUG). Do badania siły mięśni oddechowych wykorzystano spirometr Care Fusion Jeager Masters COPE SIN 756057, wyposażony w przystawkę do oceny napędu oddechowego, zgodnie z rekomendacjami American Thoracic Society/European Respiratory Society (ATS/ERS), dotyczącymi badania mięśni oddechowych. Sygnały elektromiografii powierzchownej (sEMG) pozyskiwano za pomocą sześciokanałowego systemu, opartego na komponentach spełniających wymagania organizacji SENIAM (filtrowanie: 10-500 Hz, 16- bitowy przetwornik analogowo-cyfrowy, współczynnik CMRR > 100 dB, częstotliwość próbkowania 7 kHz). Aktywność elektromiograficzna (EMG) wybranych mięśni oddechowych była rejestrowana w trakcie wykonywania natężonego manewru oddechowego - wdechu lub wydechu podczas badania napędu oddechowego. Wartość EMG została wyrażona jako procent wartości maksymalnego skurczu dowolnego (ang. maximal voluntary contraction, MVC). Do obliczeń wykorzystano zarówno wartości średnie uzyskanych potencjałów pojedynczych mięśni, jak i wyliczano wartości ilorazów dwóch mięśni dla zobrazowan ; ia koordynacji międzymięśniowej tych samych mięśni po prawej i lewej stronie ciała: MOS vs MOS, P vs P, SBZ vs SBZ oraz antagonistów po tej samej stronie ciała dla wdechu: MOS vs SBZ i P vs SBZ oraz dla wydechu: SBZ vs MOS i SBZ vs P. W yniki Na podstawie przeprowadzonej analizy statystycznej wyników, stwierdzono różnice w wartościach napędu oddechowego, tj. PImax (p<0,001) i PEmax (/?<0,00), pomiędzy grupą eksperymentalną i kontrolną. Wartości PImax i PEmax były znacząco wyższe w grupie zdrowych osób w porównaniu do grupy po udarze. Osoby z niedowładem połowiczym prawostronnym wykazywały wyższe wartości PEmax niż osoby z niedowładem połowiczym lewostronnym (p<0,02). Wykazano umiarkowanie silną, dodatnią korelację (p<0,01) pomiędzy wynikiem testu FMA a PEmax (R = 0,43). Wartość PEmax wykazuje tendencję rosnącą wraz ze wzrostem wyniku FMA. Stwierdzono istotną (/?<0,02) ujemną korelację pomiędzy TUG a PImax, a otrzymany wynik korelacji (R= -0,40) sugeruje umiarkowaną, negatywną zależność, co oznacza, że wyższe wyniki TUG są związane z niższą siłą mięśni wdechowych. Pacjenci z większymi trudnościami podczas wykonania TUG (w tym teście większy wynik oznacza gorszą sprawność funkcjonalną), mają niższe maksymalne ciśnienie wdechowe. Dodatkowo wykazano istotną (p<0,04) i dodatnią korelację o umiarkowanej sile (R= 0, 36) pomiędzy wynikiem testu TUG a P0.1. Nie stwierdzono różnic pomięd ; zy wartościami średnimi %MVC uzyskanymi dla pomocniczych mięśni oddechowych w zależności od grupy badanych osób. Wykazano jednak różnicę w koordynacji aktywności elektromiograficznej mięśni pomocniczych oddechowych, pracujących po prawej i lewej stronie ciała i stwierdzono, że koordynacja mięśni MOS (p<0,02) i SBZ (p<0,00) jest gorsza u pacjentów po udarze mózgu w porównaniu z osobami zdrowymi. Nie potwierdzono natomiast takiej różnicy w przypadku wykonanych obliczeń dla mięśni antagonistycznych po jednej stronie ciała. Nie stwierdzono ko-relacji między wartościami %MVC pomocniczych mięśni oddechowych i napędu oddechowego zarówno w grupie osób po udarze mózgu, jak i osób zdrowych. Wnioski Siła mięśni oddechowych jest osłabiona u pacjentów po udarze mózgu, a wartości ciśnień oddechowych są wyraźnie niższe od przewidywanych wartości należnych oraz wartości rejestrowanych w grupie zdrowych rówieśników. Udar mózgu ma wpływ nie tylko na osłabienie mięśni kończyn górnych i dolnych, odpowiedzialnych za ruch, ale także mięśni oddechowych, co ma związek z zmniejszoną wydolnością układu oddechowego i może stanowić ryzyko powikłań ze strony układu oddechowego. Zmienne napędu oddechowego takie, jak PImax i PEmax, mogą być przydatnym klinicznie, wskaźnikiem siły mięśni oddechowych, na różnych etapach leczenia pacjenta i rehabilitacji. Osłabienie siły mięśni oddechowych znajduje odzwierciedl ; anie w niższej sprawności funkcjonalnej i odwrotnie, bardziej sprawni ruchowo pacjenci, generują większą siłę oddechu. Koordynacja tożsamych mięśni pomocniczych oddechowych jest gorsza u osób po udarze mózgu, co objawiało się większą różnicą pomiędzy aktywnością mięśni po stronie niedowładnej i przeciwnej w porównaniu do bardziej wyrównanej aktywności po obu stronach ciała u osób zdrowych. Wykorzystanie sEMG w populacji osób po udarze mózgu, tak samo jak kwestie dot. wyznaczenia wartości referencyjnej aktywności elektromiograficznej, wymaga dalszych badań w celu ustandaryzowania procedur i zminimalizowania błędu pomiarowego. Hipotetycznie, brak różnic w wartości średniej %MVC pomocniczych mięśni oddechowych w grupie osób po udarze i osób zdrowych, może wynikać z zastosowanej metody pomiarowej, w której zaangażowanie mięśnia w trakcie czynności oddechowej stanowi tą samą wartość w odniesieniu do maksymalnego skurczu dowolnego niezależnie od tego, czy aktywność mięśniowa po udarze ulega zmianie, czy nie. Wyniki tego badania mogą stanowić argumentację dla konieczności wdrożenia ukierunkowanego treningu mięśni oddechowych w rehabilitacji po udarze mózgu. Rehabilitacja powinna koncentrować się na poprawie kontroli posturalnej w tym symetrii tułowia, ważnej dla zachowania odpowiedniej długości mięśni i wzmocnieniu mięśni stabilizacji centralnej, która może przełożyć się na poprawę fu ; nkcji układu oddechowego.
Miejsce wydania:
Stopień studiów:
Dyscyplina:
Instytucja nadająca tytuł:
Rada Dyscypliny Nauki o zdrowiu
Promotor:
Data wydania:
Identyfikator:
Sygnatura:
Język:
Prawa dostępu:
Kolekcje, do których przypisany jest obiekt:
Data ostatniej modyfikacji:
10 mar 2026
Data dodania obiektu:
10 mar 2026
Liczba wyświetleń treści obiektu:
0
Liczba wyświetleń treści obiektu w formacie PDF
0
Wszystkie dostępne wersje tego obiektu:
http://149.156.57.56:8080/publication/6117
Wyświetl opis w formacie RDF:
Wyświetl opis w formacie OAI-PMH:
| Nazwa wydania | Data |
|---|---|
| ZB-143147 | 10 mar 2026 |
Obiekty
Podobne
Rosa, Wioleta
Rogóż, Monika
Kroczka, Sławomir
Romaniszyn, Michał
Świtoń, Anna
Kamiński, Paweł
Wodzińska, Mariola E.
